Toán 6 · Chương VIII. Những hình hình học cơ bản · Kết nối tri thức với cuộc sống
Bài giảng tương tác Góc sút · máy tạo góc · gọi tên bằng bấm · săn góc · cắt giấy · kéo điểm · đồng hồ · quạt giấy Bài tập 8.25–8.30 chỉ có gợi ý, không có đáp ánTrong đời sống thực tế, chúng ta thường nghe nói đến góc như góc nhìn, góc sút (bóng đá), góc bắn (pháo binh),…
Vậy góc là gì và nó có quan hệ như thế nào với các khái niệm khác trong Hình học?
Nhìn Hình 8.42. Hai đường nét đứt tạo nên góc sút cùng xuất phát từ đâu?
Hai đường cùng bắt đầu ở một điểm — quả bóng — rồi đi ra hai phía. Hình như thế chính là một góc. Còn câu hỏi «cầu thủ nào đứng trong góc sút?» cô để dành tới mục 2.
| KHÁI NIỆM, THUẬT NGỮ | KIẾN THỨC, KĨ NĂNG |
|---|---|
| Góc Điểm trong của một góc | • Nhận biết góc, đỉnh và cạnh của góc. • Nhận biết góc bẹt. • Nhận biết điểm trong của một góc. |
● điểm: đỏ mận (tên chữ in hoa) · tia: chàm (đầu kia mờ dần = còn kéo dài mãi) ·
tia thứ hai em kéo: xanh ngọc · đang chọn: xám · đúng: xanh lá · chỗ chưa đúng: cam.
Mới: ◠ cung đánh dấu góc: hồng · phần trong của góc: hồng nhạt — chỉ tô trong máy khám phá hoặc sau khi em đã chọn đúng.
Tia Ox nằm yên. Em kéo tay nắm (hoặc bấm một chấm trên vòng tròn, hoặc ◀ ▶) để quay tia Oy quanh điểm O. Rồi bấm ✂ Tách gốc xem máy nói gì.
Theo máy, hình gồm hai tia là một góc khi nào?
Trả lời xong, khung kiến thức của SGK hiện ra.
Hình 8.43 (cô vẽ lại)
Hình 8.44 — góc bẹt xOy
💬 Pi: Người ta thường dùng các vòng cung nhỏ nối hai cạnh của góc để đánh dấu góc.
① Tên góc có ba chữ thì chữ đứng giữa luôn là đỉnh; hai chữ hai bên lấy trên hai cạnh — trên cạnh Ox có thể lấy x hoặc A, trên cạnh Oy lấy y hoặc B. Vì thế ngoài bốn cách SGK kể, «góc xOB», «góc AOy»… cũng là góc ấy. ② Viết kí hiệu: dấu mũ cong đặt trên cả ba chữ (xOy), hoặc dấu ∠ đặt trước tên (∠xOy). ③ «Góc O» chỉ dùng khi ở đỉnh O chỉ có một góc, không thể nhầm.
Bấm lần lượt ba chữ trên Hình 8.43 (điểm O, A, B hoặc tên tia x, y). Máy cho biết tên em đọc có phải là một cách gọi của góc xOy không. Thử cả tên sai (như OxA) xem máy nói gì. Em tìm được mấy cách gọi bằng ba chữ?
Quay tia Oy để được góc bẹt xOy, rồi bấm Kiểm tra.
SGK: Quan sát Hình 8.45 và đọc tên các góc trong hình vẽ. Với mỗi góc, hãy cho biết đỉnh và các cạnh của nó.
Bấm ba chữ cho mỗi góc (chữ giữa là đỉnh). Ghi đủ các góc rồi bấm Kiểm tra.
Góc yOz có hai cạnh là
SGK: Quan sát Hình 8.46 và gọi tên các góc có đỉnh là A, B trong hình vẽ.
Tại mỗi đỉnh, đếm xem có mấy đoạn thẳng đi ra (cạnh hình chữ nhật và đường chéo), rồi ghép từng đôi.
SGK: Vẽ đường thẳng xy. Lấy điểm A thuộc đường thẳng xy. Lấy điểm B không thuộc đường thẳng xy. Nối A và B.
a) Em hãy đọc tên các góc có trong hình vừa vẽ; b) Trong các góc đó, hãy chỉ ra góc bẹt.
Đọc xong tên các góc, câu b) hiện ra.
b) Trong các góc đó, góc bẹt là
Góc được đánh dấu (cung hồng) có thể viết thế nào? Chọn tất cả cách viết đúng.
Hai cạnh của góc này là
Compa là một dụng cụ học tập quen thuộc của các em học sinh. Mở chiếc compa ra ta thấy hình ảnh của một góc, trong đó hai cạnh của compa là hai cạnh của góc, đỉnh của compa là đỉnh của góc (H.8.47).
Em hãy tìm thêm trong thực tiễn các hình ảnh của góc và mô tả đỉnh, cạnh của các góc đó.
Hình ảnh nào gợi cho em hình ảnh của một góc (hai cạnh thẳng chung một đỉnh)? Chọn tất cả rồi bấm Kiểm tra.
Tìm thêm ở nhà và ở lớp: kéo đang mở, chiếc quạt xoè, góc bàn, hai mép quyển sách mở… Với mỗi hình ảnh, chỉ ra đỉnh và hai cạnh.
SGK: Quan sát Hình 8.42 và cho biết cầu thủ nào nằm trong góc sút.
Bấm vào cầu thủ (có thể chọn nhiều), rồi Kiểm tra. Góc sút: đỉnh là quả bóng, hai cạnh là hai đường nét đứt.
SGK: Trên tờ giấy màu A4, em xác định hai điểm M, N rồi dùng kéo cắt rời một góc từ tờ giấy như hình bên. Em hãy cho biết trong hai điểm M, N:
a) Điểm nào nằm trong góc vừa cắt rời?
b) Điểm nào không nằm trong góc đó?
Làm xong HĐ2, phần đọc hiểu của SGK hiện ra.
Kéo điểm M (hoặc bấm một chấm, dùng phím mũi tên) tới nhiều chỗ: giữa hai cạnh, ngay trên cạnh Ox hay Oy, ngoài góc, trùng đỉnh O. Đổi độ mở của góc. Bấm 🎨 Tô phần trong để thấy mọi điểm trong của góc.
SGK: Quan sát Hình 8.49 và kể tên các điểm nằm trong góc mOn.
SGK: Vẽ Hình 8.50 vào vở. a) Kể tên các điểm nằm trong góc xOy.
SGK: b) Lấy điểm I thuộc đoạn thẳng AB, điểm K nằm trên đường thẳng AB nhưng không thuộc đoạn AB. Hỏi điểm I có nằm trong góc xOy không? Điểm K có nằm trong góc xOy không?
SGK: Quan sát mặt đồng hồ và cho biết trong các vạch chỉ số trên mặt đồng hồ, những vạch nào nằm trong góc tạo bởi: a) Kim giờ và kim phút; b) Kim giây và kim phút.
Góc tạo bởi hai kim: đỉnh là trục giữa đồng hồ, hai cạnh là hai kim. Bấm các vạch số (con số) nằm trong góc, rồi Kiểm tra. Kim giây màu đỏ.
a) Kim giờ và kim phút
b) Kim giây và kim phút
Hình dung năm nan quạt là năm tia chung gốc O (đinh ghim), không có hai tia nào đối nhau. Mỗi góc có hai cạnh là hai trong năm nan. Bấm hai nan để tô từng góc — tô cho hết, không sót, không lặp.
Chiếc quạt có tất cả
Tam giác KPQ; hai điểm I, E nằm trên cạnh PQ (theo thứ tự P, I, E, Q); nối K với I. Ghi đủ các góc có đỉnh P và đỉnh I — mỗi góc ghi một lần.
Hai góc xOy và uIv «nhìn nhau». Chọn tất cả các chấm nằm trong cả hai góc (là điểm trong của góc xOy và cũng là điểm trong của góc uIv).
Em tự làm vào vở. Mỗi bài có nút Gợi ý — không có đáp án. Các hình của bài tập, em xem trong SGK trang 60.
8.25. Viết tên (cách viết kí hiệu) của góc, chỉ ra đỉnh, cạnh của góc trong mỗi hình vẽ sau: a) hai tia My, Mx chung gốc M (hình chữ V); b) tam giác DEF, các góc ở ba đỉnh được đánh dấu bằng vòng cung.
8.26. Cho đường thẳng xy. Vẽ hai điểm A, B nằm trên đường thẳng xy. Gọi tên các góc bẹt tạo thành.
8.27. Quan sát mặt đồng hồ trong SGK. Trong các vạch chỉ số trên mặt đồng hồ, những vạch nào nằm trong góc tạo bởi kim giờ và kim phút khi đồng hồ chỉ 8 giờ 15 phút?
8.28. Cho ba tia chung gốc Oa, Ob và Oc, trong đó không có hai tia nào đối nhau. Hỏi có bao nhiêu góc có hai cạnh là hai trong ba tia đã cho?
8.29. Viết tên các góc có đỉnh A, đỉnh M trong hình vẽ: tam giác ABC; trên cạnh BC có hai điểm H và M (H gần B); nối A với H và A với M.
8.30. Lấy ba điểm không thẳng hàng A, B, C trên tờ giấy trắng rồi vẽ các đoạn thẳng AB, BC, CA. Em hãy tô màu phần hình chứa tất cả các điểm trong của cả ba góc BAC, ACB, CBA.
| Lỗi | Sai | Đúng |
|---|---|---|
| Chữ đứng giữa không phải là đỉnh | Gọi góc ở Hình 8.43 là «góc OxA» | Đỉnh O phải đứng giữa: góc xOA… (máy đọc tên góc ở mục 1) |
| Hai tia không chung gốc mà vẫn gọi là góc | «Hai que tính rời nhau, đôi đũa song song là hình ảnh của góc» | Góc cần hai tia chung gốc (Hoạt động 2, 8) |
| Một góc ghi hai lần với hai tên | Ghi cả «góc KPI» và «góc KPE» như hai góc khác nhau | I, E cùng nằm trên tia PQ: đó là một góc (Hoạt động 16) |
| Quên góc bẹt | Hình Luyện tập 1 ❷ «chỉ có hai góc BAx, BAy» | Còn góc bẹt xAy (Hoạt động 6) |
| Coi điểm trên cạnh là điểm trong | «A nằm trên cạnh Ox nên A nằm trong góc xOy» | Điểm trên cạnh không là điểm trong (Hoạt động 12, 13) |
| Đếm góc chỉ đếm hai tia cạnh nhau | Quạt năm nan: «4 góc» | Hai nan không cạnh nhau cũng tạo thành một góc (Hoạt động 15) |
Bốn câu nhỏ. Đúng cả bốn câu thì sang làm Bài tập 8.25 – 8.30.
① Góc có đỉnh S, hai cạnh là SR và ST được viết là
② Góc bẹt là góc có hai cạnh là
③ Điểm G nằm trên cạnh Ox của góc xOy (G khác O). G có là điểm trong của góc xOy không?
④ Trong «góc UVW», đỉnh của góc là điểm