Toán 6 · Chương I. Tập hợp các số tự nhiên · Kết nối tri thức với cuộc sống
Bài giảng tương tác Mũi tên nhảy trên tia số · thanh đổi chỗ · thẻ gom cặp tròn trăm · đặt tính có "nhớ 1" · sơ đồ đoạn thẳng Bài tập 1.17–1.22 chỉ có gợi ý, không có đáp ánMai đi chợ mua cà tím hết 18 nghìn đồng, cà chua hết 21 nghìn đồng và rau cải hết 30 nghìn đồng. Mai đưa cho cô bán hàng tờ 100 nghìn đồng thì được trả lại bao nhiêu tiền?
Em đoán nhanh (chưa cần tính đúng): Mai được trả lại nhiều hơn hay ít hơn 50 nghìn đồng?
Em nghĩ thử: muốn biết chính xác số tiền được trả lại, phải làm những phép tính nào, theo thứ tự nào? Cô để lửng — em sẽ tự giải ở Vận dụng 2 (cuối mục 2), với một sơ đồ đoạn thẳng rất dễ nhìn.
| KHÁI NIỆM, THUẬT NGỮ | KIẾN THỨC, KĨ NĂNG |
|---|---|
| Phép cộng, số hạng, tổng Phép trừ, số bị trừ, số trừ, hiệu Tính chất giao hoán, kết hợp của phép cộng |
• Thực hiện phép cộng và phép trừ số tự nhiên. • Áp dụng tính chất giao hoán, kết hợp của phép cộng để tính nhẩm, tính hợp lí. • Giải quyết một số vấn đề thực tiễn gắn với việc thực hiện phép cộng và phép trừ. |
Chọn hai số hạng bằng nút ◀ ▶ rồi bấm «Chạy»: mũi tên cam đi từ 0, mũi tên nâu nối tiếp từ đầu mũi tên thứ nhất, cuối cùng mũi tên tổng xám đậm hiện ở dưới. Thử cho số hạng thứ hai bằng 0. Không chấm điểm.
Bấm vào tia số đúng điểm mà từng mũi tên dừng lại. Trang vẽ mũi tên cho em sau mỗi lần bấm đúng.
Trước khi cộng những số lớn như ở Vận dụng 1, em ôn lại cách đặt tính đã học ở tiểu học.
Phép tính 6 385 + 214. Bấm nút thứ hai: hai cách đặt nằm cạnh nhau. Không chấm điểm.
Trước: chữ số 4 (hàng đơn vị) bị đặt dưới chữ số 8 (hàng chục) — 214 bị tính như 2 140, kết quả sai hẳn: 8 525.
Sau: 214 lùi sang phải, 4 đứng dưới 5 (cùng hàng đơn vị): 6 385 + 214 = 6 599.
Mỗi lần bấm, cô tính một cột (cột đang tính sáng nền vàng). Để ý chữ số nhớ 1 nhỏ rơi xuống phía trên cột bên trái. Không chấm điểm.
Diện tích gieo trồng lúa vụ Thu Đông năm 2019 vùng Đồng bằng sông Cửu Long ước tính đạt 713 200 ha, giảm 14 500 ha so với vụ Thu Đông năm 2018 (theo Tổng cục Thống kê – nay là Cục Thống kê, 10-2019).
Hãy tính diện tích gieo trồng lúa vụ Thu Đông năm 2018 của Đồng bằng sông Cửu Long.
① Trước khi tính: năm nào gieo trồng nhiều hơn?
② Tính: diện tích gieo trồng lúa vụ Thu Đông năm 2018 là
Năm 2019 giảm 14 500 ha so với năm 2018, nghĩa là năm 2018 nhiều hơn năm 2019 đúng 14 500 ha. Diện tích năm 2018 là
713 200 + 14 500 = 727 700 (ha).
Vậy diện tích gieo trồng lúa vụ Thu Đông năm 2018 của Đồng bằng sông Cửu Long là 727 700 ha.
HĐ1. Cho a = 28 và b = 34. a) Tính a + b và b + a. b) So sánh các kết quả nhận được ở câu a).
Gõ vào từng ô rồi nhấn Enter (hoặc bấm sang ô khác).
a) a + b = 28 + 34 = ; b + a = 34 + 28 =
b) So sánh: a + b b + a
Vì sao lại bằng nhau? Ghép hai thanh dài 28 và 34 nối nhau — rồi đổi chỗ hai thanh:
a + b = 28 + 34 = 62
HĐ2. Cho a = 17, b = 21, c = 35. a) Tính (a + b) + c và a + (b + c). b) So sánh các kết quả nhận được ở câu a).
Tính trong ngoặc trước: ô đầu tiên của mỗi dòng là kết quả trong ngoặc.
a) (17 + 21) + 35 = + 35 =
17 + (21 + 35) = 17 + =
b) So sánh: (a + b) + c a + (b + c)
Vì sao lại bằng nhau? Ba thanh vẫn nằm yên, chỉ có dấu ngoặc (cách nhóm) thay đổi:
(17 + 21) + 35 = 38 + 35 = 73
Phép cộng số tự nhiên có các tính chất:
Giao hoán: a + b = b + a. Kết hợp: (a + b) + c = a + (b + c).
Tính một cách hợp lí: 66 + 289 + 134 + 311.
Dùng mẹo ở trên: trước khi bấm, em thử tìm xem hai số nào cộng lại được số tròn trăm. Rồi bấm từng bước để xem cô làm. Không chấm điểm.
117 + 68 + 23 = 117 + 23 + 68 = (117 + 23) + 68 = 140 + 68 = 208.
Dòng thứ nhất dùng tính chất giao hoán (đổi chỗ 68 và 23), dòng sau dùng tính chất kết hợp (nhóm 117 với 23).
Cả thanh là số bị trừ a, gồm hai phần: số trừ b và hiệu c. Bấm nút thứ hai: hai cách đọc nằm cạnh nhau. Không chấm điểm.
Đọc theo phép cộng: số trừ b và hiệu c ghép lại được đúng số bị trừ a: b + c = a.
Đọc theo phép trừ: từ cả thanh a bớt đi phần b thì còn phần c: a − b = c. Cùng một hình!
Mũi tên xám đậm đi từ 0 tới số bị trừ; mũi tên số trừ cam quay ngược từ đầu mũi tên ấy; mũi tên hiệu nâu hiện ở dưới. Bấm hai nút hình của SGK, rồi thử cho số trừ lớn hơn số bị trừ. Không chấm điểm.
Có 7 phép trừ, chọn tất cả các phép trừ thực hiện được trong tập hợp số tự nhiên (không cần tính kết quả), rồi bấm Kiểm tra. Nhớ lời Pi: số bị trừ phải ≥ số trừ. Chọn nhầm phép nào, trang vẽ phép ấy trên một tia số nhỏ để em tự thấy; làm đúng hết thì cả 7 phép hiện trên tia số.
Mỗi lần bấm, cô tính một cột (cột đang tính sáng nền vàng). Để ý nhãn +1 hiện ở góc trên chữ số của số trừ ở cột bên trái (ô tô nền cam): chữ số ấy được thêm 1. Không chấm điểm.
Số trừ đã đặt thẳng cột. Gõ từng chữ số của hiệu từ phải sang trái (ô sáng nền vàng là ô cần điền). Cột nào không trừ được thì nhớ luật ở trên.
Bước 0: dòng số trừ đang bị đặt lệch — dời bằng nút ◀ ▶ cho thẳng cột, rồi bấm «Đặt xong». Bước 1: gõ từng chữ số của hiệu từ phải sang trái (ô sáng viền là ô cần điền).
Đặt tính thẳng cột, tính từ phải sang: 9 − 7 = 2; 7 − 2 = 5; 2 − 0 = 2; 5 − 5 = 0; 6 − 4 = 2; 8 − 0 = 8 (số trừ không có chữ số hàng trăm nghìn, coi như 0).
865 279 − 45 027 = 820 252.
Mai đi chợ mua cà tím hết 18 nghìn đồng, cà chua hết 21 nghìn đồng và rau cải hết 30 nghìn đồng. Mai đưa cho cô bán hàng tờ 100 nghìn đồng thì được trả lại bao nhiêu tiền?
Ở Mở đầu em đã đoán nhanh: được trả lại nhiều hơn hay ít hơn 50 nghìn đồng? Giờ tính chính xác rồi đối chiếu với lần đoán ấy.
Bước 1. Số tiền Mai mua rau: 18 + 21 + 30 =
Bước 2. Số tiền Mai được trả lại:
Số tiền Mai mua rau: 18 + 21 + 30 = 69 (nghìn đồng).
Số tiền Mai được trả lại: 100 − 69 = 31 (nghìn đồng).
Vậy Mai được trả lại 31 nghìn đồng.
Mỗi câu: chọn cách tìm đúng (câu 2–4 nhìn sơ đồ để chọn), rồi gõ kết quả và nhấn Enter. Câu 1 làm xong mới hiện hình giải thích. Câu sau mở ra khi câu trước xong.
1.17. Tính:
a) 63 548 + 19 256; b) 129 107 − 34 693.
1.18. Thay "?" bằng số thích hợp:
? + 2 895 = 2 895 + 6 789.
1.19. Tìm số tự nhiên x thoả mãn:
a) 7 + x = 362; b) 25 − x = 15; c) x − 56 = 4.
1.20. Dân số Việt Nam năm 2019 là 96 462 106 người. Năm 2020, dân số Việt Nam tăng 876 473 người so với năm 2019. Tính dân số Việt Nam năm 2020. (Theo danso.org).
1.21. Nhà ga số 1 và nhà ga số 2 của một sân bay có thể tiếp nhận tương ứng khoảng 6 526 300 và 3 514 500 lượt hành khách mỗi năm. Nhờ đưa vào sử dụng nhà ga số 3 mà mỗi năm sân bay này có thể tiếp nhận được khoảng 22 851 200 lượt hành khách. Hãy tính số lượt hành khách mà nhà ga số 3 có thể tiếp nhận mỗi năm.
1.22. Tính một cách hợp lí:
a) 285 + 470 + 115 + 230; b) 571 + 216 + 129 + 124.
Bốn câu nhỏ, số khác với bài tập. Làm đúng hết rồi mới sang Bài tập 1.17 – 1.22.
① Trong phép tính 58 − 23 = 35, số trừ là
② Chọn tất cả các phép trừ thực hiện được trong ℕ:
③ x − 12 = 30 thì x =
④ Tính hợp lí: 45 + 38 + 55 =
| Lỗi | Sai | Đúng |
|---|---|---|
| Mũi tên thứ hai vẽ lại từ gốc O | 5 + 4: mũi tên 4 đi từ 0 đến 4 | mũi tên 4 đi từ 5 đến 9 |
| Thấy chữ "giảm" là trừ | năm trước = 713 200 − 14 500 | năm sau giảm so với năm trước thì năm trước nhiều hơn: 713 200 + 14 500 |
| Đặt tính lệch cột | 6 385 + 214 = 8 525 | 6 385 + 214 = 6 599 (hàng đơn vị thẳng hàng đơn vị) |
| Lấy số lớn trừ số nhỏ trong từng cột | 52 − 18 = 46 (lấy 8 − 2) | 52 − 18 = 34 (2 không trừ được 8: lấy 12 − 8, nhớ 1) |
| Quên "nhớ 1" | 47 385 + 28 649 = 65 924 | 47 385 + 28 649 = 76 034 |
| Tìm số bị trừ mà lại trừ | x − 35 = 8 nên x = 35 − 8 = 27 | x = 8 + 35 = 43 (x là cả thanh) |
| Lấy số nhỏ trừ số lớn rồi "đảo lại cho trừ được" | 3 − 10 = 7 | 3 − 10 không thực hiện được trong ℕ (vì 3 < 10) |